Kusza
Kusza (staropol. samostrzał) to obok łuku najpopularniejsza broń strzelecka używana w średniowieczu. Znana była już w IV wieku p.n.e. w Grecji. Na początku używali jej głównie Rzymianie, Celtowie, a nawet Chińczycy. Służyła zarówno jako broń bojowa, jak i myśliwska. Jest używana do dziś, ponieważ gwarantuje ona cichy i skuteczny atak.
Kusza ma konstrukcje zbliżoną do łuku. Łęczysko z cięciwą jest osadzone na łożu, wykonywanym najczęściej z drewna jabłoni, gruszy lub orzecha. Pociski kuszy zwane są bełtami (staropol. szypami). Wyglądem przypominają strzały, lecz są od nich krótsze i grubsze. Istniały dwa rodzaje kusz: ładowane za pomocą rąk i nóg oraz ładowane za pomocą specjalnego mechanizmu, zwanego orzechem. W pierwszym przypadku kusza wyposażona była w strzemię, które znajdowało się na końcu łoża. Wkładano w nie nogę, następnie obiema rękoma naciągano cięciwę. W drugim wariancie używana była najczęściej winda, która naciągała cięciwę za pomocą kół zębatych lub wielokrążka.
Samostrzał w wielu przypadkach przewyższał skutecznością łuk. Kusze były przeznaczone do ciężko opancerzonych celów. Siła naciągu cięciwy tej broni strzeleckiej mogła przewyższyć nawet dwukrotnie siłę naciągu łuku. Kolejną zaletą było to, że po załadowaniu pocisku nie trzeba było od razu go wystrzelać. Dzięki temu stała się ona ulubioną bronią rzezimieszków napadających na podróżnych, widok naciągniętej kuszy działał wówczas, jak dziś widok wyciągniętej lufy pistoletu. Kusza nie wymagała tak długotrwałego szkolenia jak łuk.
Broń ta miała także wady. Przygotowanie jej do strzału zajmowało o wiele więcej czasu niż przygotowanie do strzału łuku. To sprawiło, że kusznicy byli wyposażeni zwykle w pawęż, którym zasłaniali się podczas ładowania. Następną wadą jest niemożliwość strzału z kuszy pod kątem. Wówczas bełty tracą siłę przebicia.
Kusza była bronią bardzo skuteczną i niebezpieczną, niwelowała przewagę opancerzonego rycerza nad uzbrojonym w nią piechurem. Była jedną z przyczyn ciągłego doskonalenia zbroi. Przez niesamowitą skuteczność kuszy Sobór Laterański w 1139 roku wydał zakaz używania jej przeciw chrześcijanom (potwierdzony później przez papieża Innocentego III), określając ją jako: \"niemal szatańskie narzędzie mordu, które zabija człowieka tak szybko, że nawet nie czuje on trafienia”. Oczywiście, zakaz nic nie dał. Kusza zdobywała coraz większą popularność w całej Europie, w Polsce była podstawową bronią strzelecką aż do końca XV w. Pierwsza wzmianka w polskich źródłach o tej broni odnosi się do buntu Masława w 1047 r. opisanego w Kronice Wincentego Kadłubka. Rozpowszechnieniu uległa po sprowadzeniu przez Konrada Mazowieckiego w 1226 r. Krzyżaków na Ziemię Chełmińską.
Na przestrzeni wieków samostrzał ulegał wielu zmianom w zakresie budowy i konstrukcji, przybierał formę bardziej masywną i cięższą, pogrubioną w okolicy orzecha. W XVIII wieku kolba kuszy uzyskała kształt podobny do kolby karabinowej. Poza klasycznym typem tej broni na bełty, wytwarzano inne warianty konstrukcyjne, takie jak: Kusza na kule żelazne, kamienne i ołowiane; kusze repetujące (posiadające magazynek z bełtami, które kusznik mógł wystrzelać jeden po drugi; kusze kombinowane, miotające bełty oraz spełniające jednocześnie funkcje broni palnej (lufa mocowana była na łożu od strony kolby). Dzisiaj broń ta wykonywana jest głównie z kompozytów lub z metali.
Korzystałem z:
„1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym” Włodzimierz Kwaśniewicz
www.man.poznan.pl/~ritter/Html/main.html
www.wynalazki.mt.com.pl
Kusza ma konstrukcje zbliżoną do łuku. Łęczysko z cięciwą jest osadzone na łożu, wykonywanym najczęściej z drewna jabłoni, gruszy lub orzecha. Pociski kuszy zwane są bełtami (staropol. szypami). Wyglądem przypominają strzały, lecz są od nich krótsze i grubsze. Istniały dwa rodzaje kusz: ładowane za pomocą rąk i nóg oraz ładowane za pomocą specjalnego mechanizmu, zwanego orzechem. W pierwszym przypadku kusza wyposażona była w strzemię, które znajdowało się na końcu łoża. Wkładano w nie nogę, następnie obiema rękoma naciągano cięciwę. W drugim wariancie używana była najczęściej winda, która naciągała cięciwę za pomocą kół zębatych lub wielokrążka.
Samostrzał w wielu przypadkach przewyższał skutecznością łuk. Kusze były przeznaczone do ciężko opancerzonych celów. Siła naciągu cięciwy tej broni strzeleckiej mogła przewyższyć nawet dwukrotnie siłę naciągu łuku. Kolejną zaletą było to, że po załadowaniu pocisku nie trzeba było od razu go wystrzelać. Dzięki temu stała się ona ulubioną bronią rzezimieszków napadających na podróżnych, widok naciągniętej kuszy działał wówczas, jak dziś widok wyciągniętej lufy pistoletu. Kusza nie wymagała tak długotrwałego szkolenia jak łuk.
Broń ta miała także wady. Przygotowanie jej do strzału zajmowało o wiele więcej czasu niż przygotowanie do strzału łuku. To sprawiło, że kusznicy byli wyposażeni zwykle w pawęż, którym zasłaniali się podczas ładowania. Następną wadą jest niemożliwość strzału z kuszy pod kątem. Wówczas bełty tracą siłę przebicia.
Kusza była bronią bardzo skuteczną i niebezpieczną, niwelowała przewagę opancerzonego rycerza nad uzbrojonym w nią piechurem. Była jedną z przyczyn ciągłego doskonalenia zbroi. Przez niesamowitą skuteczność kuszy Sobór Laterański w 1139 roku wydał zakaz używania jej przeciw chrześcijanom (potwierdzony później przez papieża Innocentego III), określając ją jako: \"niemal szatańskie narzędzie mordu, które zabija człowieka tak szybko, że nawet nie czuje on trafienia”. Oczywiście, zakaz nic nie dał. Kusza zdobywała coraz większą popularność w całej Europie, w Polsce była podstawową bronią strzelecką aż do końca XV w. Pierwsza wzmianka w polskich źródłach o tej broni odnosi się do buntu Masława w 1047 r. opisanego w Kronice Wincentego Kadłubka. Rozpowszechnieniu uległa po sprowadzeniu przez Konrada Mazowieckiego w 1226 r. Krzyżaków na Ziemię Chełmińską.
Na przestrzeni wieków samostrzał ulegał wielu zmianom w zakresie budowy i konstrukcji, przybierał formę bardziej masywną i cięższą, pogrubioną w okolicy orzecha. W XVIII wieku kolba kuszy uzyskała kształt podobny do kolby karabinowej. Poza klasycznym typem tej broni na bełty, wytwarzano inne warianty konstrukcyjne, takie jak: Kusza na kule żelazne, kamienne i ołowiane; kusze repetujące (posiadające magazynek z bełtami, które kusznik mógł wystrzelać jeden po drugi; kusze kombinowane, miotające bełty oraz spełniające jednocześnie funkcje broni palnej (lufa mocowana była na łożu od strony kolby). Dzisiaj broń ta wykonywana jest głównie z kompozytów lub z metali.
Korzystałem z:
„1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym” Włodzimierz Kwaśniewicz
www.man.poznan.pl/~ritter/Html/main.html
www.wynalazki.mt.com.pl