Szpada
Szpada to broń biała wykształcona bezpośrednio z formy rapiera, przeznaczona wyłącznie do sztychów. Powstała w pierwszej połowie XVII wieku.
Wielu znawców broni klasyfikuje szpadę do rodziny rapierów. Posiada ona jednak wiele cech odróżniających ją od pierwowzoru. Przede wszystkim, jest krótsza i znacznie delikatniejsza od rapiera. Jej głownia jest wąska i sztywna, a rękojeść znacznie mniej rozbudowana, najczęściej zamknięta. Jej jelec zawsze był krótki, trzon nie był wysoki. Charakterystyczne są obłęki przy podkrzyżu oraz tarczka ochronna. Jej cechy zaznaczają się w obecnej terminologii: Anglicy na jej oznaczenie stosują nazwę „small-sword”, Niemcy natomiast „Rokokorapier”, „Hofdegen” lub „Galanteriedegen”.
Na początku głownie tej broni były stosunkowo krótkie (około 55- 65 cm). Z biegiem lat klinga stawała się dłuższa, cieńsza i bardziej giętka, jej przekrój miał kształt rombu. Pochwy wykonywano zazwyczaj z czarnej skóry. Miały dwa okucia w postaci szyjki i długiego trzewika. Noszono je zwykle przy pasie lub na temblaku przewieszonym przez ramię. Często broń ta (szczególnie wersja dworska) była bardzo wykwintnie zdobiona. Klingi ozdabiano złotem i srebrem, a trzony rękojeści obkładano porcelaną malowaną w rokokowe motywy.
Początków szpady trzeba szukać w latach dwudziestych XVII wieku, gdy wyewoluowała z rapiera na skutek zmian we włoskiej technice szermierczej. Rozpowszechniła się po całej Europie, choć głównym krajem (oprócz Włoch) gdzie powszechnie ją stosowano była Francja. Często broń ta (szczególnie wersja dworska) była bardzo wykwintnie zdobiona. Klingi ozdabiano złotem i srebrem
W przeciwieństwie do swojego pierwowzoru szpada była zgrabna i poręczna. Możliwe było zadawanie nią dosyć groźnych ran kłutych. Pod tym względem ustępowała jednak rapierowi, ponieważ był on bronią bardziej do walki niż do celów reprezentacyjnych. Właśnie dlatego szpada była jedyną bronią jakiej władze państw niemieckich nie zabroniły nosić na co dzień. Zwano ją „mieczem spacerowym” lub „mieczem do poduszki”. Charakterystyczne okazy „spacerowe” nie posiadały obłęków na palce, ani tarczek ochronnych lecz tylko krótkie pałąkowate jelce. Późniejsze wzory szpad bardziej przypominały rapiery, jednak czasem stałe elementy były tak wąskie, że nie można było nimi władać. Zwyczaj noszenia szpad wygasł pod koniec XVIII wieku. W późniejszych latach były używane wyłącznie przez oficerów, urzędników oraz członków korpusu dyplomatycznego.
W Polsce stosowali ją wyłącznie wyżsi dowódcy zaciągu cudzoziemskiego na początku XVIII wieku. Typową dla nich cechą były monogramy i napisy takie, jak: FAR (Fridericus Augustus Rex).
Na podstawie:
„Broń w dawanej Polsce” Zdzisław Zygulski jun.
„1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym” Włodzimierz Kwaśniewicz
Wielu znawców broni klasyfikuje szpadę do rodziny rapierów. Posiada ona jednak wiele cech odróżniających ją od pierwowzoru. Przede wszystkim, jest krótsza i znacznie delikatniejsza od rapiera. Jej głownia jest wąska i sztywna, a rękojeść znacznie mniej rozbudowana, najczęściej zamknięta. Jej jelec zawsze był krótki, trzon nie był wysoki. Charakterystyczne są obłęki przy podkrzyżu oraz tarczka ochronna. Jej cechy zaznaczają się w obecnej terminologii: Anglicy na jej oznaczenie stosują nazwę „small-sword”, Niemcy natomiast „Rokokorapier”, „Hofdegen” lub „Galanteriedegen”.
Na początku głownie tej broni były stosunkowo krótkie (około 55- 65 cm). Z biegiem lat klinga stawała się dłuższa, cieńsza i bardziej giętka, jej przekrój miał kształt rombu. Pochwy wykonywano zazwyczaj z czarnej skóry. Miały dwa okucia w postaci szyjki i długiego trzewika. Noszono je zwykle przy pasie lub na temblaku przewieszonym przez ramię. Często broń ta (szczególnie wersja dworska) była bardzo wykwintnie zdobiona. Klingi ozdabiano złotem i srebrem, a trzony rękojeści obkładano porcelaną malowaną w rokokowe motywy.
Początków szpady trzeba szukać w latach dwudziestych XVII wieku, gdy wyewoluowała z rapiera na skutek zmian we włoskiej technice szermierczej. Rozpowszechniła się po całej Europie, choć głównym krajem (oprócz Włoch) gdzie powszechnie ją stosowano była Francja. Często broń ta (szczególnie wersja dworska) była bardzo wykwintnie zdobiona. Klingi ozdabiano złotem i srebrem
W przeciwieństwie do swojego pierwowzoru szpada była zgrabna i poręczna. Możliwe było zadawanie nią dosyć groźnych ran kłutych. Pod tym względem ustępowała jednak rapierowi, ponieważ był on bronią bardziej do walki niż do celów reprezentacyjnych. Właśnie dlatego szpada była jedyną bronią jakiej władze państw niemieckich nie zabroniły nosić na co dzień. Zwano ją „mieczem spacerowym” lub „mieczem do poduszki”. Charakterystyczne okazy „spacerowe” nie posiadały obłęków na palce, ani tarczek ochronnych lecz tylko krótkie pałąkowate jelce. Późniejsze wzory szpad bardziej przypominały rapiery, jednak czasem stałe elementy były tak wąskie, że nie można było nimi władać. Zwyczaj noszenia szpad wygasł pod koniec XVIII wieku. W późniejszych latach były używane wyłącznie przez oficerów, urzędników oraz członków korpusu dyplomatycznego.
W Polsce stosowali ją wyłącznie wyżsi dowódcy zaciągu cudzoziemskiego na początku XVIII wieku. Typową dla nich cechą były monogramy i napisy takie, jak: FAR (Fridericus Augustus Rex).
Na podstawie:
„Broń w dawanej Polsce” Zdzisław Zygulski jun.
„1000 słów o broni białej i uzbrojeniu ochronnym” Włodzimierz Kwaśniewicz